قطب الدين الراوندي
535
سؤال و جواب فقهى ( فارسي )
متن حاضر ، رساله جهاديه قائم مقام فراهانى است . از خاندان فراهانى دو نفر به نوشتن رساله جهاديه پرداختهاند « 1 » : نخست ، سيد الوزراء عيسى بن محمد حسين « 2 » ، معروف به ميرزا بزرگ « 3 » ، متوفاى سال 1238 كه دو رساله جهاديه به رشته تحرير در آورده است : جهاديه كبرى و جهاديه صغرى . جهاديه كبراى او به نام « أحكام الجهاد وأسباب الرشاد » به زبان فارسى نوشته شده و داراى مقدمه و هشت باب ( به عدد ابواب بهشت ) و يك خاتمه است . اين كتاب را آقا بزرگ در الذريعه ، ج 1 ، ص 296 و ج 5 ، ص 297 ذكر نموده است . جهاديه صغرى هم به زبان فارسى بوده و در ايام جهاد ايرانيان با روس در عصر سيد محمد مجاهد ( 1180 - 1242 ه ) به رشته تحرير در آورده ، چنان كه در الذريعه ، ج 1 ، ص 296 گفته شده است . ايشان كتابهاى ديگرى هم داشته از جمله : اثبات نبوت خاصه به زبان فارسى كه در الذريعه ، ج 1 ، ص 101 معرفى شده است . دومين شخصيت از اين خاندان ميرزا ابوالقاسم فرزند ميرزا عيسى فراهانى مشهور به قائم مقام است « 4 » ، زيرا وزير فتحعلى شاه قاجار و جانشين پدرش ميرزا عيسى بوده ، چنان كه اعيان الشيعه ، ج 2 ، ص 281 گفته است .
--> ( 1 ) . البته مقصود اين است كه دو نفر اقدام به تصنيف در احكام جهاد نمودهاند ، اما در ذريعه ، ج 5 ، ص 297 ، آمده است كه : ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانى فرزند سيد الوزراء ، ميرزا عيسى قائم مقام ، رساله جهاديهء سيد محمد مجاهد فرزند سيد على صاحب رياض را كتابت كرده است . ( 2 ) . الذريعه ، ج 2 ، ص 393 . ( 3 ) . در بعضى از تراجم او را به عنوان « ميرزا كوچك » ياد كردهاند چنان كه در الذريعه ، ج 2 ، ص 393 آمده است . ( 4 ) . در بعضى از تراجم پدر او را نيز به عنوان قائم مقام ياد مىكنند . نگاه كنيد به الذريعه ، ج 1 ، ص 101 و 296 .